Tin tức

Cập nhật lần cuối Thứ Ba, 06/01/2026

Nghị định 296/2025/NĐ-CP (có hiệu lực từ ngày 01/01/2026) đang thu hút sự quan tâm lớn của cộng đồng kinh doanh. Đặc biệt là thông tin: “Chủ hộ kinh doanh nợ phạt, người nhà có thể bị kê biên tài sản”. Thực hư quy định này thế nào? Dưới đây là phân tích chi tiết dưới góc độ pháp lý để các hộ kinh doanh chủ động nắm bắt.

1. Bản chất pháp lý của Hộ kinh doanh

Để hiểu rõ về việc truy thu tài sản, trước hết cần phân biệt rõ hai khái niệm dễ gây nhầm lẫn:

• Hộ kinh doanh (HKD): Không có tư cách pháp nhân. HKD do một cá nhân hoặc các thành viên hộ gia đình đăng ký. Đặc điểm quan trọng nhất là chủ HKD phải chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình đối với mọi khoản nợ và nghĩa vụ tài chính.

• Hộ gia đình: Là nhóm người có quan hệ hôn nhân, huyết thống, nuôi dưỡng theo quy định của pháp luật về hôn nhân và gia đình, đang sống chung và có tài sản chung.

2. Khi nào tài sản của thành viên hộ gia đình bị kê biên?

Theo Khoản 5 Điều 4 Nghị định 296/2025/NĐ-CP, quy trình cưỡng chế tài sản khi HKD vi phạm hành chính được thực hiện theo thứ tự ưu tiên rất nghiêm ngặt:

1. Ưu tiên tài sản chung của HKD: Cơ quan chức năng sẽ khấu trừ tiền và kê biên các tài sản thuộc sở hữu chung của hộ kinh doanh trước.

2. Kê biên tài sản của thành viên đăng ký: Nếu tài sản chung không đủ để thi hành, cơ quan có thẩm quyền sẽ thực hiện khấu trừ tiền, kê biên tài sản của các thành viên có tên trong danh sách đăng ký hộ kinh doanh.

Lưu ý: Nếu bạn là thành viên có tên trong giấy phép đăng ký HKD, bạn chính là đối tượng chịu trách nhiệm liên đới về các khoản nợ và tiền phạt.

3. Tài sản cá nhân “không liên quan” có bị truy thu?

Luật pháp Việt Nam luôn bảo vệ quyền sở hữu cá nhân hợp pháp. Việc cưỡng chế chỉ được thực hiện dựa trên nguyên tắc: Chỉ kê biên tài sản thuộc sở hữu của người có nghĩa vụ.

Đối với vợ hoặc chồng

• Nếu tài sản được xác định là tài sản chung của vợ chồng, cơ quan chức năng có quyền xác định phần sở hữu của người nợ (người đứng tên HKD) trong khối tài sản đó để xử lý.

• Phần tài sản riêng của vợ/chồng (được chứng minh rõ ràng) sẽ không bị xâm phạm.

Đối với người thân khác (bố mẹ, anh chị em, con cái)

Cơ quan thuế và cơ quan hành chính KHÔNG có quyền can thiệp nếu người thân chứng minh được đó là tài sản riêng thông qua:

• Văn bản tặng cho riêng, thừa kế riêng.

• Tài sản hình thành trước khi người nợ tham gia hộ kinh doanh.

• Tài sản mua bằng thu nhập riêng hợp pháp.

4. Quy trình cưỡng chế theo Nghị định 296/2025/NĐ-CP

Từ ngày 01/01/2026, việc thực thi cưỡng chế không được thực hiện tùy tiện mà phải tuân thủ nghiêm ngặt các điều kiện:

• Có quyết định bằng văn bản: Phải có quyết định cưỡng chế từ người có thẩm quyền.

• Chỉ cưỡng chế khi cần thiết: Chỉ áp dụng khi đối tượng vi phạm không tự nguyện chấp hành hoặc chấp hành không đầy đủ quyết định xử phạt.

• Bảo vệ quyền lợi liên quan: Quá trình kê biên phải đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của các cá nhân, tổ chức không liên quan đến hành vi vi phạm.

5. Lời khuyên cho các chủ Hộ kinh doanh

Để bảo vệ tài sản gia đình và kinh doanh bền vững, các chủ hộ cần lưu ý:

• Rà soát danh sách thành viên: Chỉ để tên những người thực sự tham gia quản lý trong danh sách đăng ký HKD.

• Minh bạch tài sản: Thực hiện phân định tài sản chung/riêng rõ ràng ngay từ đầu.

• Cập nhật quy định mới: Thường xuyên theo dõi các thông tư hướng dẫn Nghị định 296/2025/NĐ-CP để điều chỉnh hoạt động kinh doanh đúng pháp luật.